Tahririyat ulardan uchta savolga javob berishlarini iltimos qildi:

1. Bugungi O‘zbekistonda ayol bo‘lish nimani anglatadi?

2. Jamiyat ayollar haqidagi qaysi eskirgan stereotiplardan voz kechishi kerak?

3. Zamonaviy erkaklarni nimaga chaqirgan bo‘lardingiz?

Gender tenglikni ta’minlash, zo‘ravonlikka qarshi kurashning huquqiy mexanizmlarini kuchaytirish, xotin-qizlarni davlat boshqaruviga keng jalb etish — bularning barchasi zamonaviy O‘zbekiston siyosatining bir qismiga aylandi. Xotin-qizlar huquqlari alohida mavzu sifatida emas, balki umumiy adolat tamoyili doirasida ko‘rib chiqilmoqda.

Jamiyat ayollarni ojiza, imkoniyati cheklangan va jiddiy qarorlar qabul qilishga layoqatsiz, deb hisoblashni bas qilishi kerak. Ular ilmiy kashfiyotlar qilyapti, biznesni rivojlantiryapti, islohotlarni qo‘llab-quvvatlayapti va amalga oshiryapti. Hozirgacha ko‘plab ish beruvchilar turmushga chiqish yoki homiladorlik va tug‘ruq ta’tiliga chiqish bilan qizlarning karerasi tugaydi, deb hisoblaydi. Bunday yondashuv zamonaviy mehnat bozoriga ham, adolat tamoyiliga ham zid.

Bundan tashqari, ayol rahbarlar ko‘pincha ishga ijodiyroq, tizimliroq va uzoqni ko‘zlab yondashadi. Agar gap ayollarning ijtimoiy sohadagi faoliyati haqida ketsa, ular yuksak empatiya, muloqot madaniyati va inson omilini hisobga olgan holda jamoa bilan birgalikda qaror qabul qilish qobiliyatini namoyish etadi.

Barcha erkaklarga bobokalonimiz Amir Temurning: “Men adolat va insof bilan ish tutdim va kuchlining kuchsizga jabr qilishiga yo‘l qo‘ymadim”, degan so‘zlarini eslatib o‘tishni istardim. Bu so‘zlar bugun ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan.

Insonning kuchi birovni ezishda emas, balki o‘zini tiya bilishida namoyon bo‘ladi. Ayol mehnatini hurmat qiling, uning zimmasiga haddan tashqari ko‘p vazifa yuklamang, jismoniy va ma’naviy zo‘ravonlikka yo‘l qo‘ymang — bu nafaqat oilaviy madaniyat, balki adolat masalasidir.

Ba’zi erkaklar ongiga “Ayol baribir kechiradi”, degan ishonch mustahkam singib qolganini payqadim. Lekin kechirish — unutish degani emas. Jahl ustida aytilgan so‘zlar, haqorat va kamsitishlar ayol qalbida chuqur iz qoldiradi. U buni har doim ham ochiq ko‘rsatmasligi yoki ifodalamasligi mumkin, biroq bunday holatlar munosabatlarga sezdirmasdan shikast yetkazib boradi. Hurmat yo‘q joyda ishonch ham yo‘qoladi. Bu ham oilada, ham ishda ko‘rinadi. Shu nuqtai nazardan, men erkaklarni oila va jamiyatdagi hurmat madaniyatini ustuvor qadriyat sifatida qabul qilishga chaqiraman.

Bugungi O‘zbekistonda ayol bo‘lish — ta’lim olish, kasbiy yuksalish va o‘z iqtisodiy farovonligini oshirish uchun katta imkoniyatlarga ega bo‘lish demak. Hozir davlat darajasidagi qo‘llab-quvvatlash tufayli buning uchun juda qulay fursat.

Yildan-yilga davlat boshqaruvi, biznes, texnologiyalar, ilm-fan sohalarida ishlaydigan va ijtimoiy hayotda faol ishtirok etayotgan xotin-qizlar safi kengayib boryapti. Ayni paytda, ularning zimmasida hamon oila, uy muhiti va farzandlar kelajagining ulkan mas’uliyati yotibdi. Biz har kuni ayollarimiz — ayniqsa, farzandlarini himoya qilayotgan onalarda hamda kasbiy muvaffaqiyatga erishib, oilasiga tayanch bo‘lishga intilayotgan yosh qizlar qanchalik ichki kuch va g‘ayratga ega ekanining guvohi bo‘lib turibmiz.

Xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha jiddiy chora-tadbirlarga qaramay, jamiyatdagi ayolning hayotda “yagona to‘g‘ri roli” bor, degan eskirgan qarashlar haligacha saqlanib qolmoqda. Bunday fikrlashdan voz kechish vaqti keldi. Ayol oila va karera, jamoatchilik ma’qullovi va o‘zligini namoyon etish o‘rtasida tanlov qilishga majbur bo‘lmasligi kerak — u o‘z tanlovini qilish huquqiga ega. Uni bu imkoniyatdan mahrum qilish mumkin emas.

Oila haqida gap ketganda, farzand tarbiyasiga faqat ayolning burchi sifatida qarashga chek qo‘yish lozim: bola uchun ota-ona birdek mas’ul. Shuningdek, jamiyatda ayollarga nisbatan zo‘ravonlik va tazyiqni an’ana va urf-odatlar bilan oqlab bo‘lmaydi. Bu — tushunchalarni almashtirishdir. Hech bir an’ana ayol va bolaning qadr-qimmati hamda xavfsizligidan ustun bo‘la olmaydi.

Erkaklarimizni ayollarni hurmat qilishga va ular bilan munosib sheriklik munosabatlarini o‘rnatishga chaqirgan bo‘lardim. Ayollar uchun tushunish va qo‘llab-quvvatlash — avvalambor, kundalik harakatlarda: tinglay bilish, mas’uliyatni bo‘lishish hamda oilada, ishda va ijtimoiy hayotda madad bo‘lish muhim. Shuni unutmaslik kerakki, farzandlar bizdan o‘rganadi; ularning xulq-atvor modeli, qadriyatlari tizimi faqatgina atrofdagi kattalar namunasiga asoslanadi. O‘g‘il bolalar otalari, akalari va ustozlariga qarab ayollarga bo‘lgan munosabatini shakllantirsa, qiz bolaning shaxsiyati butunligi va o‘z qadr-qimmatini his etishi ko‘p jihatdan yaqinlarining uning onasiga bo‘lgan munosabatiga bog‘liq bo‘ladi. Oilada va jamiyatda ayollarni hurmat qilish hamda qabul qilish — mamlakat kelajagiga qo‘shilgan hissadir.

Ayollarimiz hamisha o‘zini namoyon qila olgan, jamiyatda hurmat-e’tibor qozongan. O‘z davrining yorqin namoyandalaridan biri bo‘lgan Hadicha Sulaymonovani eslashning o‘zi kifoya. Albatta, “biz erkaklar dunyosida yashaymiz”, degan stereotip bejiz paydo bo‘lmagan. Yaqin-yaqingacha ayollarni hokimiyatning yuqori pog‘onalarida, rahbarlik lavozimlarida tasavvur qilish qiyin edi. Bugun esa ilhomlantiruvchi misollarimiz bor. Men uchun Tanzila Norboyeva va Svetlana Ortiqova ana shunday namunalardir.

Ko‘plab ayollar tadbirkorlik sohasida o‘z salohiyatini muvaffaqiyatli ro‘yobga chiqarmoqda. Masalan, Alina Simmerman yoki Iroda Matkarimovani olaylik. Qizlarimiz va ayollarimiz sportda ham o‘zlarini yorqin namoyon etmoqda — Oksana Chusovitina va Diyora Keldiyorovani eslash kifoya. Bir so‘z bilan aytganda, agar ayol kishi o‘z oldiga maqsad qo‘ysa, unga albatta erishadi. Bunga ko‘p jihatdan davlatimiz rahbari tomonidan ilgari surilayotgan gender tengligi siyosati imkon yaratyapti. Ayollarning mamlakat hayotidagi o‘rni va roliga qaratilayotgan e’tibor tufayli jamiyatning ularga bo‘lgan munosabati ham asta-sekin o‘zgarib bormoqda.

Ayni paytda, jamiyat ayolga birovlarning fikrni tiqishtirishga bo‘lgan har qanday urinishdan voz kechishi muhim. Gap uni faqat uy va oshxonaga bog‘lab qo‘yishga urinish haqidami yoki aksincha, birovlarning namunasiga qarab, karera, biznes va o‘z-o‘zini rivojlantirish bilan shug‘ullanishga majburlash haqidami — buning ahamiyati yo‘q. Ayol o‘z yo‘lini mustaqil tanlash huquqiga ega bo‘lishi kerak.

Erkaklardan oddiy, lekin muhim bir istagim: ayolni hurmat qiling, uning mehnatini qadrlang va hissasini e’tirof eting. Uni kamsitmang, zo‘ravonlik yoki manipulyatsiya qilmang. Qo‘llab-quvvatlash, hurmat va sheriklik — sog‘lom jamiyat asosidir.

O‘zbekistonda ayollar katta o‘zgarishlar va imkoniyatlar davrida yashayapti. Oramizda ilm-fan, biznes, davlat boshqaruvi, ta’lim va texnologiyalar sohasida o‘z salohiyatini ro‘yobga chiqarayotganlar soni tobora ortib boryapti. Ko‘pchilik uchun oila, farzandlar va jamiyat tayanchi bo‘lgan qadriyatlar hali ham muhim. Shu bois, zamonaviy ayol nafaqat an’analar posboni, balki mamlakat taraqqiyotining faol ishtirokchisiga ham aylanyapti.

Jamiyat yetakchilik va qaror qabul qilish asosan erkaklarning vazifasi, degan stereotipdan voz kechishi kerak. Bugungi kunda butun dunyoda ayollarning boshqaruv, biznes, siyosat va ta’limdagi ishtiroki barqaror rivojlanishning muhim omili ekani tan olingan. Bu O‘zbekiston uchun, ayniqsa, keng ko‘lamli islohotlar davrida dolzarb. Ushbu o‘zgarishlar uzoq muddatli natijalar berishi uchun ayollar qaror qabul qilish darajasida ishtirok etishi shart. Yetakchilik jins bilan emas, balki malaka, mas’uliyat va odamlarni ortidan ergashtira olish qobiliyati bilan belgilanadi.

Erkaklarni, avvalo, o‘z rafiqalari, opa-singillari va qizlarini qo‘llab-quvvatlashga chaqirgan bo‘lardim. Qizlar uchun otalarining ularning imkoniyatlariga ishonishi ayniqsa muhim. Bu ishonch ularga o‘z maqsadlari yo‘lida dadil va o‘ziga ishongan holda ulg‘ayishiga yordam beradi. Ko‘pgina muvaffaqiyatli ayollar ortida bir paytlar: “Qo‘lingdan bundan ham ko‘prog‘i keladi”, degan ota turadi.

O‘zbek ayollari azaldan o‘zining sabr-toqati, matonati va yuksak mas’uliyat hissi bilan ajralib turgan. Agar o‘tmishda ko‘pchilik asosan ro‘zg‘or ishlari bilan band bo‘lgan bo‘lsa, bugungi kunga kelib zamon o‘zgardi, imkoniyatlar esa sezilarli kengaydi. Zamonaviy, shiddat bilan rivojlanayotgan va murakkab dunyoda ayollar ta’lim, biznes, tibbiyot, qurilish va boshqa ko‘plab sohalarda faol mehnat qilyapti. Ular o‘z bilimi va mehnati evaziga nafaqat oilasining, balki davlatning ham muhim tayanchiga aylanmoqda.

Ayollar ham, xuddi erkaklar singari, o‘z manfaatlari, orzu-istaklari va kasbiy maqsadlariga ega bo‘lishga haqli. Jamiyat bizning o‘rnimiz faqat uy va ro‘zg‘or bilan chegaralanadi, degan qarashdan voz kechishi lozim. “Ayol zaifroq”, “rahbarlik lavozimlari ayollar uchun emas” yoki “ba’zi kasblar faqat erkaklarga xos” kabi stereotiplarni ham o‘tmishda qoldirish vaqti keldi. Davlat va jamiyat taraqqiyoti nafaqat erkaklarga, balki ayollarning faol ishtirokiga ham bog‘liq. Faqatgina erkaklar va ayollar bir-birini to‘ldirgan, o‘zaro tajriba almashgan va hamjihatlikda harakat qilgandagina barqaror rivojlanish hamda ijobiy o‘zgarishlarga erishish mumkin.

“Jamiyatni ma’rifatli qilmoqchi bo‘lsak, avvalo, xotin-qizlarni o‘qitishimiz kerak”, degan hikmatli so‘z bor. Shu bois, men erkaklarni o‘z rafiqalari va qizlarini qo‘llab-quvvatlashga, ularning ta’lim olishiga va o‘z salohiyatini ro‘yobga chiqarishiga yordam berishga chaqirgan bo‘lardim. Ma’rifatli ayol nafaqat o‘z hayotini, balki oilasi va butun jamiyat kelajagini ham yaxshi tomonga o‘zgartirishga qodir.

Men uchun bugungi kunda O‘zbekistonda ayol bo‘lish — o‘zini namoyon etish uchun keng huquq va imkoniyatlarga ega bo‘lish, demakdir. Har bir ayol o‘z kasbiy sohasida faol o‘rin egallashi, o‘z yo‘lini tanlashi va o‘zini ro‘yobga chiqarishi mumkin. Ayniqsa, qizlarimiz dunyoning eng nufuzli universitetlariga o‘qishga kirayotganini ko‘rish juda quvonarli.

Nazarimda, jamiyat ayolning vazifasini cheklaydigan stereotiplardan voz kechishi kerak. Masalan, qiz bola turmushga chiqishi, baxtini oilada topishi va kasbiy yuksalish bilan shug‘ullanmasligi kerak, degan qarash uning imkoniyatlarini toraytiradi. To‘laqonli oila, shubhasiz, muhim — u axloqiy va intellektual qadriyatlarni keyingi avlodlarga yetkazadi. Biroq zamonaviy ayol oila va kasbiy faoliyatni birga olib borishi mumkin: yaqinlariga g‘amxo‘rlik qilish barobarida o‘z ustida ishlashi, ta’lim olishi va mansab pillapoyalaridan ko‘tarilishi mumkin.

Qaynona bilan munosabatlar yoki to‘ydan keyin kelin o‘zini butunlay uy-ro‘zg‘or ishlariga bag‘ishlashi kerakligi haqidagi qarashlar ham eskirgan. Ayolning kasbiy faoliyati oilaning yangi qirralarini ochib beradi, oilaviy barqarorlik esa kasbiy yuksalishni qo‘llab-quvvatlaydi — bu ikki tushuncha o‘zaro chambarchas bog‘liq.

Men erkaklarni ayollar uchun chinakam suyanchiq bo‘lishga chaqirgan bo‘lardim: ularni maqsadlariga erishishda qo‘llab-quvvatlang, rivojlanishlari uchun sharoit yarating, asrab-avaylang, hurmat qiling va seving. Ayol kuchli va mustaqil ko‘rinishi mumkin, lekin u juda nozik, unda hali ro‘yobga chiqmagan imkoniyatlar bo‘lishi mumkin. Shu sababli, har qanday yoshda turmush o‘rtog‘i, otasi, farzandlari va oilasining qo‘llab-quvvatlashi muhim ahamiyatga ega. Erkaklar yordam berishi, to‘sqinlik qilmasligi va ayolning kuchiga ishonishi kerak.

Ayni damda biz an’ana va kelajak chorrahasida yashayapmiz. Ildizlarimiz chuqur — madaniyatimiz, oilaviy xotiramiz, hunarmandchiligimizda. Lekin bugun biz yangiliklarni sinab ko‘rishdan, ta’lim, biznes, san’at va ijtimoiy loyihalarga qo‘l urishdan qo‘rqmayapmiz va shu tariqa katta o‘zgarishlarga zamin yaratyapmiz. Zamonaviy ayollar go‘zal timsol yoki ilhom parisi bo‘lishni istamaydi, aksincha, yangi, ilg‘or hayotni barpo etishda faol ishtirokchi bo‘lishga intiladi. Galereyamiz jamoasida ayollar ko‘pchilikni tashkil etadi. Biz nafaqat madaniy merosni saqlab qolamiz, balki yangi mazmun yaratishda ishtirok etamiz, jamoalarni rivojlantiramiz va an’ana zamonaviy dunyo uchun jonli manbaga aylanadigan makon yaratamiz.

Ayollar hanuzgacha ularning vazifasi faqat oila o‘chog‘i posboni yoki ilhom parisi bo‘lish, degan stereotiplarga duch keladilar. Bu eskirgan tasavvurdan voz kechish vaqti allaqachon kelgan. Zamonaviy ayol — faol ijodiy va ijtimoiy kuchdir. U o‘zi qaror qabul qiladi va o‘z yo‘lini o‘zi belgilaydi. O‘zbek ayoli bir vaqtning o‘zida ko‘plab vazifalarni bajara olishi bilan noyob, u bir vaqtning o‘zida ham an’anaviy, ham innovatsion bo‘la oladi. Shu sababli, ayol oila va karera o‘rtasida tanlov qilishi kerak, degan tushuncha allaqachon o‘z ahamiyatini yo‘qotgan. Ayol odatiy rollar chegarasidan chiqishga va o‘zi tasavvur qilganidek hayot tarzini yaratishga to‘la haqlidir.

Men erkaklarni ayolning kuchini istisno sifatida emas, balki inson tajribasining tabiiy bir qismi sifatida qabul qilishga va hurmat qilishga chaqirgan bo‘lardim. O‘qimishli, mustaqil va faol ayolni tahdid deb bilishni bas qiling. Shuningdek, qizlaringizning ta’limiga sarmoya kiriting. Qiz bolaning ta’limiga kiritilgan sarmoya — bu kelajakka qo‘yilgan poydevordir. Kuchli ayol yonida erkak ham kuchliroq bo‘lishi sir emas.

Zamonaviy O‘zbekistonda ayollarning teng huquqlarga ega ekani va o‘zlarini erkin namoyon eta olishlarini juda qadrlayman. Ular siyosat, ilm-fan, sport sohalarida o‘z o‘rinlarini topmoqda, garchi son jihatdan hali ham erkaklardan kam bo‘lsalar-da. Albatta, yosh bolali ayollarga, ayniqsa, davlat idoralarida ishlash hali ham oson emas, biroq ochiq muloqot orqali qo‘llab-quvvatlashga umid qilish mumkin. O‘z tajribamdan kelib chiqib aytamanki, bugun mamlakatimizda ayol bo‘lish — bu yangi g‘oya bilan yonish, uni amalga oshirishni istash va jamiyat yordamga tayyor ekanini his qilishdir.

Jamiyat ayolga uning oilaviy holati orqali baho berish odatidan voz kechishi kerak. Ayol kishi turmushga chiqqan bo‘lsa, mansab pillapoyalaridan ko‘tarilishi va jamiyatda o‘zini namoyon qilishi osonroq kechishini kuzataman. Yolg‘iz, ajrashgan yoki farzandini yolg‘iz tarbiyalayotgan ayollarga jamiyatda o‘z o‘rnini topish ko‘pincha qiyinroq bo‘ladi. Katta avlod vakilalarining aytishicha, bunday munosabat ko‘p yillar oldin ham mavjud bo‘lgan. Ayolning qadr-qimmatini eri yoki otasi orqali o‘lchashni bas qiling, faqat ortida erkak turgandagina uni kuchli va hurmatga loyiq deb hisoblashga chek qo‘yish vaqti keldi.

Erkaklardan, eng avvalo, qizlarini sevishlarini, ularga bolaligida qizaloq bo‘lib qolishlariga imkon berishlarini, erkalashlarini va jamiyatda ma’qullanmasa ham, ular oldida o‘z his-tuyg‘ularini ko‘rsatishdan qo‘rqmasliklarini so‘ragan bo‘lardim. Qizlarni ham o‘g‘illar kabi sevish va ularga sevimli ekanliklarini so‘z bilan aytib turish muhim. Otasining mehri muhitida voyaga yetgan qizlar katta bo‘lgach, turmush o‘rtog‘ida otasining o‘rnini izlamaydilar, balki o‘z juftlariga teng sherik sifatida qaraydilar.

Bugungi kunda O‘zbekistonda ayolning yo‘li ko‘pincha o‘zlikni anglash, o‘z kasbini topish va qiyinchiliklarni yengib o‘tish hikoyasiga aylanyapti. Menga televideniyeda karera qilish va o‘zim sevgan ishni topish nasib etdi. Mening prodyuserlik markazim O‘zbekistonda ham, undan tashqarida ham yirik loyihalar bilan shug‘ullanadi. Men yangi qarorlar ostonasida turibman, biznesni kengaytirish haqida o‘ylayapman, yangi sohalarni sinab ko‘ryapman. Bu juda maroqli va hayotim haqiqatan ham qiziqarli loyihalar va g‘oyalarga to‘la.

Shunga qaramay, men yetarlicha ziddiyatli tarbiyaviy muhitda katta bo‘lganman. Bir tomondan, menga ayol bo‘lganim uchun hech narsaga erisha olmasligim, obro‘-e’tiborli ota-onam va boshlang‘ich sarmoyam yo‘qligi, demak, shunchaki vaziyatga moslashib yashashim kerakligini aytishardi. Boshqa tomondan esa, butunlay boshqa gap eshitardim: hamma narsaga o‘zing erishishing, muvaffaqiyat uchun tish-tirnog‘ing bilan harakat qilishing kerak, chunki uni hech kim sen uchun olib kelib bermaydi.

Tabiatan kurashuvchan bo‘lganim uchun vaqt o‘tishi bilan bu qarashlarni o‘z shiorimga aylantirdim: o‘zim harakat qilish, muloqotga birinchi bo‘lib kirishish, g‘oyalar taklif qilish va rad javoblarini xotirjamlik bilan qabul qilishni o‘rgandim. Bir eshik yopilsa, demak, keyingisini ochish kerak. Ishonchim komilki, mamlakatimizda muvaffaqiyatli ayol bo‘lish oson emas, lekin buning imkoni bor. O‘z ichki iste’dod va imkoniyatlaringizni ishga solishni o‘rganib, ulardan o‘zingiz uchun maksimal samara olish muhim.

Menimcha, ko‘p narsa ishonchdan boshlanadi. Ayol o‘z kuchiga ishonishi, erkak esa o‘z ayoliga ishonishi muhim. Kerak paytda uni qo‘llab-quvvatlashga jur’at, o‘zi uddalay oladigan vaziyatda esa aralashmaslik uchun aql kerak. Yana ko‘p narsa farzandlarimizni qanday tarbiyalashimizga bog‘liq. Kimligimiz va nimalarga qodirligimiz haqidagi ilk tasavvurlarni aynan ota-onamizdan eshitamiz.

Bu kunda erkaklarni shunchaki erkak bo‘lishga — jasur, atrofdagilarga hurmat bilan qaraydigan, oilasi va farzandlarini qo‘llab-quvvatlashda qo‘li ochiq bo‘lishga chaqiraman. Ayniqsa, o‘z ayollariga muhabbatli bo‘lishsin, zero bu mehr-muhabbat hamisha ming karra ziyodasi bilan qaytadi.

Butun ongli hayotim davomida ayollar mamlakatimizni olg‘a yetaklayotganini his qilib kelaman. Xalqaro musobaqa va tanlovlarda O‘zbekiston sharafini himoya qilgan sportchi sifatida ko‘p narsa o‘zimizga bog‘liqligini ko‘rganman. Nimagadir erishgan ayollarga doim havas qilaman va ularni haqiqiy kuch va matonat timsoli deb bilaman.

Jamiyat ayol kimningdir oldida nimagadir majbur ekani, uning vazifasi faqat oila va uy yumushlari bilan cheklangani singari stereotiplardan allaqachon voz kechishi kerak. Ayol kishi o‘qishi shart emas, degan tushuncha ham eskirgan. O‘zini hurmat qilgan har qanday ayol rivojlanishni, ilm olishni va olg‘a intilishni istaydi.

Men erkaklarni o‘z ayollarini sevishga, ularning tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashga, yordam berishga va shunchaki ayol bo‘lgani uchun qadrlashga chaqirgan bo‘lardim. Erkakning haqiqiy kuchi har qanday yoshdagi va har qanday sharoitdagi ayolni hurmat qilish va qo‘llab-quvvatlay olish qobiliyatida namoyon bo‘ladi.

O‘zbekistonda ayollar an’analar va o‘zgarishlar tutashgan nuqtada yashayapti. Biz madaniyat, oila va qadriyatlarni saqlaymiz, farzand tarbiyalaymiz va ayni paytda biznes yuritamiz, ta’lim olamiz, mutaxassis va yetakchilarga aylanamiz. Imkoniyatlar bilan birga “qulay”, “kamtarin”, “to‘g‘ri” bo‘lish kabi kutilmalar bosimi ham saqlanib qolmoqda. Shu sababli bugun O‘zbekistonda ayol bo‘lish — o‘z ildizlaringga hurmatni saqlagan holda, ana shu chegaralardan chiqishga jur’at etish va ichki tayanchga ega bo‘lish demakdir. Men talaba qizlar bilan ko‘p ishlayman va ularda iste’dodni, teranlikni ko‘raman, o‘z ovozini izlayotganining guvohi bo‘laman.

Nazarimda, jamiyat ayolning roli faqat oila bilan cheklanadi, degan tasavvurdan voz kechishi kerak. Ayol — serqirra va u o‘z hayot yo‘lini tanlash huquqiga ega bo‘lishi lozim. Ayolning yuksak maqsadlar sari intilishi kamchilik, muvaffaqiyati esa tahdid sifatida qabul qilinmasligini istardim. Oilaga g‘amxo‘rlik qilish faqat ayolning zimmasida bo‘lmasligi kerak, xuddi yetakchilik faqat erkaklarga xos bo‘lmaganidek. Eng asosiysi — ayolning qadri uning atrofdagilar kutilmalarini qanchalik oqlashi bilan o‘lchanmasligi zarur.

Men erkaklarni yetuk sheriklikka chaqirgan bo‘lardim. Qo‘llab-quvvatlash — bu faqat bayramdagi shirin so‘zlar emas, balki kundalik hurmat, o‘zaro taqsimlangan mas’uliyat hamda ayolning g‘oyalari va salohiyatiga bo‘lgan ishonchdir. Erkakning haqiqiy kuchi nazorat qilishda emas, balki yonida bo‘la olishda, cheklov qo‘ymasdan, kuch bag‘ishlashda. Erkak ayolning ham kuchli, ham nozik jihatlarini hurmat qilgandagina oilada, jamiyatda va mamlakatda uyg‘unlik vujudga keladi.

Men uchun bugun O‘zbekistonda ayol bo‘lish — o‘z ildizlaringni avaylab asrash va ayni paytda kelajakka dadil qaray olish demakdir. Onalik, kasb, ijtimoiy faollikni birga olib borib, shu bilan birga o‘zligingni yo‘qotmaslikdir. Ayollarimiz ta’lim, ekologiya, ilm-fan, biznes kabi sohalarda tobora ko‘proq o‘zgarishlar sadosiga aylanmoqda. Bu endi istisno emas, balki yangi voqelikdir.

Jamiyatda ayol hayotining “yagona to‘g‘ri ssenariysi” bor, degan qarashdan voz kechish vaqti allaqachon keldi. Ayolning o‘rni faqat uyda, yuksak maqsadlar qo‘yish — uyatli, o‘ziga g‘amxo‘rlik qilish esa xudbinlik, degan tushunchalardan xalos bo‘lish kerak. Ayol tanlash huquqiga ega: ona bo‘lish yoki bo‘lmaslik, karera qurish yoki o‘zini oilaga bag‘ishlash, faol yoxud olima bo‘lish. Tanlov erkinligi an’analarga tahdid emas, balki jamiyat yetukligining ko‘rsatkichidir.

Bugun men erkaklarga murojaat qilib, ularni hamkorlik, hurmat va bir-birini tinglay bilishga chaqirmoqchiman. Ayolni qo‘llab-quvvatlash bir martalik yordam emas, balki umumiy mas’uliyatdir. Uy, farzandlar, jamiyat — barchasi bizning umumiy makonimiz. Erkaklar chetdan kuzatuvchi bo‘lmay, ittifoqchiga aylansa, bundan hamma yutadi.