Нима ўқиймиз?
Блогер Нодир Нишонов тавсия қилади
Gazeta китобхонликни тарғиб этишда давом этади. «Нима ўқиймиз?» лойиҳасининг бу галги меҳмони — «Dervish_nod», «Қурултой» ва «Сусамбил» лойиҳалари муаллифи Нодир Нишонов. У ҳаётининг бадиий ҳамроҳлари, мутолаага доир мулоҳазалари ва нега сурат эмас, сийрат учун ўқиш муҳимлиги билан бўлишди.
Gazeta китобхонликни тарғиб этишда давом этади. «Нима ўқиймиз?» лойиҳасининг бу галги меҳмони — «Dervish_nod», «Қурултой» ва «Сусамбил» лойиҳалари муаллифи Нодир Нишонов. У ҳаётининг бадиий ҳамроҳлари, мутолаага доир мулоҳазалари ва нега сурат эмас, сийрат учун ўқиш муҳимлиги билан бўлишди.
«Нима ўқиймиз?» лойиҳаси китобхонлик маданиятини янада оммавийлаштириш мақсадида бошланган. Биз бу лойиҳада олимлар, ёзувчилар, шоирлар, таржимонлар, журналистлар ва жамоат фаоллари билан уларнинг назарида ўқиш шарт бўлган китоблар ва умуман адабиёт ҳақида суҳбатлашамиз.
Мен учун китоб ўқиш бу— ҳар гал янги уфқларни очадиган номаълум оламдаги саргузашт. Ҳар янги асар маълум бир ҳаётни яшаб кўриш, дунёга бошқа нигоҳ билан қараш имконини беради. Шу боис мен мутолаани инсониятнинг энг буюк ютуқларидан бири деб биламан.
Мутолаа бу — саёҳат
Мутолаа жараёнида инсон бошқа мамлакатлар, давр ва оламларга саёҳат қилиши, ўзгалар тақдирини кузатиши ҳамда реал ҳаётда ҳеч гувоҳи бўлолмайдиган воқеаларни бошдан кечириши мумкин.
Ислом анъанасида илк илоҳий амрнинг ҳам айнан «Ўқи!» бўлгани бежиз эмас. Зеро, ўқиш ва ўрганиш орқали инсон дунёни, одамларни, тарихни ва ўзлигини яхшироқ англайди.
Ислом анъанасида илк илоҳий амрнинг ҳам айнан «Ўқи!» бўлгани бежиз эмас. Зеро, ўқиш ва ўрганиш орқали инсон дунёни, одамларни, тарихни ва ўзлигини яхшироқ англайди.
Бизни чексиз ахборот оқими, ижтимоий тармоқлар ва қисқа контент турлари қуршаб олган бугунги кунда, мутолаанинг қадри янада ошмоқда. Мияни чинакам чархлайдиган ушбу машғулот — диққатни жамлашга ўргатади, танқидий фикрлашни, тасаввурни ривожлантиради.
Яхши китоб ўйлашга ундаб, китобхонда ўқишни давом эттириш истагини уйғотади. Сара спектакль ёки фильм каби таъсир қилади — ҳис-туйғуларни жунбишга келтиради, илҳомлантиради. Агар мутолаадан сўнг ўйга толсангиз, китобни муҳокама қилишни ёки шу мавзудаги янги асарларни излашни истасангиз, демак, у ўз вазифасини бажарган.
Мутолаанинг бир парадокси бор. Унга тобора чуқурроқ шўнғиган сари — билимлар олами нақадар бепоёнлиги ва ҳали қанча нарса номаълумлигини яхшироқ англайсиз. Шу сабаб бўлса керак, ҳақиқатан ҳам кўп ўқийдиган одамлар ўзларини камдан-кам ҳолларда ҳамма нарсани биламан, деб ҳисоблайди.
Китоб ё юксак бадиий қимматга эга бўлиши, ёки янги билимлар бериб, дунёқарашни кенгайтириши керак, деб ҳисоблайман. Адабиёт танлаётганда унинг муаллифига ҳам, жанрига ҳам эътибор бераман. Агар ижоди менга яқин бўлган ёзувчининг янги асари чиқса, уни албатта ўқишга ҳаракат қиламан.
Китоб ё юксак бадиий қимматга эга бўлиши, ёки янги билимлар бериб, дунёқарашни кенгайтириши керак, деб ҳисоблайман. Адабиёт танлаётганда унинг муаллифига ҳам, жанрига ҳам эътибор бераман. Агар ижоди менга яқин бўлган ёзувчининг янги асари чиқса, уни албатта ўқишга ҳаракат қиламан.
Асосий ишим, шахсий медиа лойиҳалар ва тарихий блогим кунимнинг салмоқли қисмини эгаллагани боис бугун, афсуски, китоб мутолаасига аввалгидек кўп вақт ажратолмаяпман. Узоқ ва шошилмасдан ўқиш мен учун ўзига хос ҳашаматга айланиб қолган — бунга фақат иш жадвалимдан ортган вақтдагина ўзимга ижозат бераман.
Шундай бўлса-да, мутолаа ҳамон кундалик ҳаётимнинг ажралмас қисми. Касбий фаолиятим тақозо қилгани сабаб доимий равишда тарихий тадқиқотлар, илмий монографиялар ва манбалар билан ишлайман. Бу ўз навбатида, билимимни чуқурлаштиришга ва сифатли контент яратишга ёрдам беради.
Бадиий адабиёт эса мен учун кўнгил ва ҳордиқ мутолааси. Айниқса, тарихий романлар, саргузашт асарлар, фентези ва илмий фантастикани севиб ўқийман. Илмий адабиётларга келсак, мени биринчи навбатда Марказий Осиё ва унга қўшни ҳудудлар тарихига оид адабиётлар қизиқтиради.
Шундай бўлса-да, мутолаа ҳамон кундалик ҳаётимнинг ажралмас қисми. Касбий фаолиятим тақозо қилгани сабаб доимий равишда тарихий тадқиқотлар, илмий монографиялар ва манбалар билан ишлайман. Бу ўз навбатида, билимимни чуқурлаштиришга ва сифатли контент яратишга ёрдам беради.
Бадиий адабиёт эса мен учун кўнгил ва ҳордиқ мутолааси. Айниқса, тарихий романлар, саргузашт асарлар, фентези ва илмий фантастикани севиб ўқийман. Илмий адабиётларга келсак, мени биринчи навбатда Марказий Осиё ва унга қўшни ҳудудлар тарихига оид адабиётлар қизиқтиради.
«Хамса»га нима учун фақат «стол китоби» сифатида қарамаслик керак?
Барчага тавсия қиладиган китобим, бу шубҳасиз, Алишер Навоийнинг «Хамса»сидир. Асар билан танишишни оригинал матндан эмас, балки унинг замонавий насрий баёни ёки ҳозирги ўзбек тилидаги сифатли адаптацияси — табдилидан бошлашни маслаҳат бераман. Бу асарни осонроқ тушунишга ёрдам беради. Шундан сўнггина асл нусхага мурожаат қилган маъқул.
Беш достонда тарих, фалсафа, муҳаббат ва инсон табиати ҳақидаги мулоҳазалар ўзаро уйғунлашиб кетган. Китоб нафақат Навоий ижодини, балки минтақамиз маънавий меросини ҳам чуқурроқ англашга кўмаклашади.
ХV асрда форс тили — Марказий Осиёда, Ҳиндистону Эрондаги энг нуфузли тил бўлган, cаройларда ҳам шу тилда сўзлашилган. Туркий тил эса асосан кўчаларда, маиший ҳаётда ва ҳарбий майдонларда қўлланилган.
Албатта, чиғатой туркчасида шеър битганлар ҳам бўлган, бироқ бу кўпроқ ҳаваскорона ижод эди. Навоий бўлса ўз «Хамса»си билан туркий тил ҳам саройларда жаранглашга, ғазалларда ифода топишга муносиб эканини исботлаган.
Беш достонда тарих, фалсафа, муҳаббат ва инсон табиати ҳақидаги мулоҳазалар ўзаро уйғунлашиб кетган. Китоб нафақат Навоий ижодини, балки минтақамиз маънавий меросини ҳам чуқурроқ англашга кўмаклашади.
ХV асрда форс тили — Марказий Осиёда, Ҳиндистону Эрондаги энг нуфузли тил бўлган, cаройларда ҳам шу тилда сўзлашилган. Туркий тил эса асосан кўчаларда, маиший ҳаётда ва ҳарбий майдонларда қўлланилган.
Албатта, чиғатой туркчасида шеър битганлар ҳам бўлган, бироқ бу кўпроқ ҳаваскорона ижод эди. Навоий бўлса ўз «Хамса»си билан туркий тил ҳам саройларда жаранглашга, ғазалларда ифода топишга муносиб эканини исботлаган.
Ушбу асар ундан аввал яратилган «Хамса»ларни қайта англаган ва ўзида ниҳоятда бой тамаддун — жуда ҳам катта цивилизацион қатламни мужассам этган. Қаҳрамонлари турли миллат ва элат вакили бўлган Навоий «Хамса»сининг жуғрофияси бағоят кенг.
Унда Эрон шеъриятига хос анъаналар, турли халқлар, жумладан, араб афсоналари, Кошғарий давридан буён давом этиб келаётган туркий тилнинг гўзал сўзлари, тасаввуф фалсафаси, энг муҳими, Темурийлар давлатига хос маданий муҳит уйғунлашган.
Қолаверса, ҳар бир мутахассис «Хамса»дан бевосита ўз соҳасига алоқадор жиҳатларни топиши мумкин. Масалан, тасвирий санъат вакиллари миниатюралар ва хаттотлик санъатидан дид, илҳом олади. Дин ҳамда тарих билан шуғулланувчилар эса тасаввуф ғоялари билан танишади.
Худди шунингдек, тарихчилар Ҳирот муҳитида Нақшбандия тариқатининг таъсирини, хусусан, «Сабъаи сайёр»даги Баҳром образи орқали кўриши мумкин. Филологлар эса чиғатой тили лексикаси, грамматикаси ҳамда туркий, араб ва форс унсурларининг ўзаро уйғунлиги орқали ўша даврнинг маданий манзарасини англайди.
Буларнинг бари Навоийнинг «Хамса»сига шунчаки мактаб ва олий таълимда ўқиш мажбурий асарлардан бири ёки «стол китоби» сифатида қарамаслик кераклигини англатади, фикримча.
Худди шунингдек, тарихчилар Ҳирот муҳитида Нақшбандия тариқатининг таъсирини, хусусан, «Сабъаи сайёр»даги Баҳром образи орқали кўриши мумкин. Филологлар эса чиғатой тили лексикаси, грамматикаси ҳамда туркий, араб ва форс унсурларининг ўзаро уйғунлиги орқали ўша даврнинг маданий манзарасини англайди.
Буларнинг бари Навоийнинг «Хамса»сига шунчаки мактаб ва олий таълимда ўқиш мажбурий асарлардан бири ёки «стол китоби» сифатида қарамаслик кераклигини англатади, фикримча.
Таассурот қолдирган адабиётлар
Китоб ўқишга болалигимдан меҳр қўйганман. Бунга катта бувам — Камтар Отабоевдан мерос қолган катта кутубхона, бувимнинг болалар адабиётлари xаридини ёқтириши ва онамнинг уйда турли асарлар кўп бўлишига эътибор қаратгани сабаб бўлган.
«Билмасвой» ҳақидаги китоблар болалигимнинг энг ёрқин хотираларидан бири бўлса, Редярд Киплингнинг «Чангалзорлар китоби» — илк из қолдирган асарлардан эди.
Чингиз Айтматовнинг «Оқ кема» қиссаси ва Худойберди Тўхтабоевнинг «Сариқ девни миниб» романи эса ўқувчилигимдаги ёзги таътилни бир нафасда, мириқиб ўтишига сабаб бўлгани ёдимда. Улар туфайли ўқиш нафақат мароқли бир машғулот, балки ҳаёт ҳақида мушоҳадага ундовчи жараён бўлиши мумкинлигини англаганман.
Вояга етгач адабий қизиқишларим доираси кенгайди. Абдулла Қодирийнинг «Ўткан кунлар» романи, «Калила ва Димна» қадимги ҳинд ёдгорлиги, Ўткир Ҳошимов китоблари ҳамда Пиримқул Қодировнинг тарихий романлари, хусусан, «Юлдузли тунлар»и қалбимдан жой олган.
«Билмасвой» ҳақидаги китоблар болалигимнинг энг ёрқин хотираларидан бири бўлса, Редярд Киплингнинг «Чангалзорлар китоби» — илк из қолдирган асарлардан эди.
Чингиз Айтматовнинг «Оқ кема» қиссаси ва Худойберди Тўхтабоевнинг «Сариқ девни миниб» романи эса ўқувчилигимдаги ёзги таътилни бир нафасда, мириқиб ўтишига сабаб бўлгани ёдимда. Улар туфайли ўқиш нафақат мароқли бир машғулот, балки ҳаёт ҳақида мушоҳадага ундовчи жараён бўлиши мумкинлигини англаганман.
Вояга етгач адабий қизиқишларим доираси кенгайди. Абдулла Қодирийнинг «Ўткан кунлар» романи, «Калила ва Димна» қадимги ҳинд ёдгорлиги, Ўткир Ҳошимов китоблари ҳамда Пиримқул Қодировнинг тарихий романлари, хусусан, «Юлдузли тунлар»и қалбимдан жой олган.
Эркин Воҳидовнинг асарлари, Абдулла Қаҳҳорнинг муҳташам ҳикояларини ҳам севиб ўқиганман. Тарихни, маданиятни ва инсонни теранроқ тушунишга ёрдам берган бу каби асарлар бугун ҳам мени илҳомлантиришда давом этмоқда.
Шахс сифатида шаклланишимда эса мифология, жаҳон адабиёти ва фалсафага оид асарларнинг ҳиссаси бор. Масалан, Николай Куннинг «Қадимги Юнонистон афсоналари», Юань Кэнинг «Қадимги Хитой афсоналари» катта таъсир кўрсатган.
Бу рўйхатни Уильям Шекспирнинг пьесалари, буюк немис файласуфи Гётенинг «Фауст» асари, Явдат Илёсовнинг «Сўғдиёна» романи билан давом эттириш мумкин. Нил Гейманнинг «Америка худолари» ва Филип Пулманнинг «Шимолий ёғду» романи билан бошланувчи трилогияси ҳам шулар жумласидан.
Шахс сифатида шаклланишимда эса мифология, жаҳон адабиёти ва фалсафага оид асарларнинг ҳиссаси бор. Масалан, Николай Куннинг «Қадимги Юнонистон афсоналари», Юань Кэнинг «Қадимги Хитой афсоналари» катта таъсир кўрсатган.
Бу рўйхатни Уильям Шекспирнинг пьесалари, буюк немис файласуфи Гётенинг «Фауст» асари, Явдат Илёсовнинг «Сўғдиёна» романи билан давом эттириш мумкин. Нил Гейманнинг «Америка худолари» ва Филип Пулманнинг «Шимолий ёғду» романи билан бошланувчи трилогияси ҳам шулар жумласидан.
Бари бир-биридан фарқ қиладиган бу асарларни бир жиҳат бирлаштириб туради. Улар ўқувчини — инсоннинг тарихдаги ўрни, тириклик, эзгулик ва ёвузлик, масъулият ҳамда танлов эркинлиги ҳақида мулоҳазага ундайди.
Тарихчи сифатидаги қарашларимни янада бойитиб, мустаҳкамлашда эса Жек Уэзерфорднинг «Чингизхон ва замонавий дунёнинг яралиши», Питер Франкопаннинг «Буюк Ипак йўли: матолар, қуллар, зираворлар, ғоялар ва динлар йўли» сингари асарлари муҳим ўрин тутган.
Мирзо Улуғбекнинг «Тўрт улус тарихи», Абулғози Баҳодирхоннинг «Шажарайи турк» ҳамда Адиб Холиднинг «Ўзбекистоннинг туғилиши» асарлари эса мозийга — мураккаб ва кўп қиррали жараён сифатида қарашни ўргатган.
Аҳмад Тошўғил ва Пелин Чифтнинг ислом дини қабул қилингунига қадар бўлган туркларга бағишланган илмий ишлари, Абу Бакр Наршахийнинг «Бухоро тарихи», Бахтиёр Бобожоновнинг «Қўқон хонлиги: ҳокимият, сиёсат, дин» каби тадқиқотлари бўлса маданиятларнинг ўзаро алоқадорлигини англаш, манбаларга танқидий ёндашиш кўникмасини ривожлантирган.
Мирзо Улуғбекнинг «Тўрт улус тарихи», Абулғози Баҳодирхоннинг «Шажарайи турк» ҳамда Адиб Холиднинг «Ўзбекистоннинг туғилиши» асарлари эса мозийга — мураккаб ва кўп қиррали жараён сифатида қарашни ўргатган.
Аҳмад Тошўғил ва Пелин Чифтнинг ислом дини қабул қилингунига қадар бўлган туркларга бағишланган илмий ишлари, Абу Бакр Наршахийнинг «Бухоро тарихи», Бахтиёр Бобожоновнинг «Қўқон хонлиги: ҳокимият, сиёсат, дин» каби тадқиқотлари бўлса маданиятларнинг ўзаро алоқадорлигини англаш, манбаларга танқидий ёндашиш кўникмасини ривожлантирган.
Ҳозир қозоғистонлик тарихчи Султон Акимбековнинг «Даштлар тарихи» номли фундаментал тадқиқотини мутолаа қиляпман. Бу шошилмай ўқишни, хариталар ва тарихий манбаларни солиштириб, муаллифнинг фикрларини қайта-қайта таҳлил қилишни талаб қиладиган илмий асар.
Унда муаллиф буюк дашт тарихини алоҳида воқеалар йиғиндиси сифатида эмас, балки Евроосиё тараққиётига улкан таъсир кўрсатган яхлит тарихий жараён сифатида талқин қилгани менга, айниқса, маъқул келмоқда.
Марказий Осиё тарихига қизиқадиганлар учун бу каби китоблар аллақачон таниш бўлган воқеа ва тарихий жараёнларга янгича нигоҳ билан қараш имконини беради.
Унда муаллиф буюк дашт тарихини алоҳида воқеалар йиғиндиси сифатида эмас, балки Евроосиё тараққиётига улкан таъсир кўрсатган яхлит тарихий жараён сифатида талқин қилгани менга, айниқса, маъқул келмоқда.
Марказий Осиё тарихига қизиқадиганлар учун бу каби китоблар аллақачон таниш бўлган воқеа ва тарихий жараёнларга янгича нигоҳ билан қараш имконини беради.
«Узуклар ҳукмдори» нимаси билан ўзига хос?
Британиялик адиб Жон Роналд Руел Толкиннинг «Ҳоббит», айниқса, «Узуклар ҳукмдори» асарлари адабиётга бўлган меҳримни оширган китоблардан. Теран маънога эга бир оламни очиб берган, ахлоқий танловлар ҳақида ўйлашга ундаган ушбу трилогия йиллар ўтса-да, менинг энг севимли китобим ва ҳаётимнинг бадиий ҳамроҳи бўлиб қолмоқда.
«Узуклар ҳукмдори» бутун бир фентези жанрининг ривожига кучли таъсир кўрсатган. Aсар «Гарри Поттер» муаллифи Жоан Роулинг, «Ўрта денгиз афсунгари» ёзувчиси Урсула Ле Гуин, «Тахтлар ўйини» муаллифи Жорж Р. Р. Мартин ва бошқа кўплаб машҳур адибларнинг ўзи тан олганидек, уларни фентези жанрида ижод қилишга илҳомлантирган.
«Узуклар ҳукмдори» бутун бир фентези жанрининг ривожига кучли таъсир кўрсатган. Aсар «Гарри Поттер» муаллифи Жоан Роулинг, «Ўрта денгиз афсунгари» ёзувчиси Урсула Ле Гуин, «Тахтлар ўйини» муаллифи Жорж Р. Р. Мартин ва бошқа кўплаб машҳур адибларнинг ўзи тан олганидек, уларни фентези жанрида ижод қилишга илҳомлантирган.
Толкин шу қадар ишонарли олам яратганки, Ўрта Дунё гўё реал тарихнинг бир қисмидек идрок этилади. Ўзига хос ва қизиқарли услубда ёзилган бу китобнинг турли ёшда ўқилганда, ҳар сафар янги маънолар касб этиши, айниқса, ҳайратланарли.
Ҳаяжонли жанг саҳналари, муваффақиятли яратилган антагонистлар, улар замиридаги фалсафа «Узуклар ҳукмдори»нинг бежиз ХХ асрнинг энг буюк асарларидан бири сифатида эътироф этилмаганини кўрсатади.
Қадриятлар ва инсонийлик моҳияти ҳақидаги тасаввурлар гўё саробга айланиб бораётгандек туйилаётган бугунги даврда, яхшиликка ишонч уйғотадиган, умид қилишдан тўхтамасликка даъват этадиган бу каби асарларни мутолаа қилиш керак, деб ўйлайман.
Ҳаяжонли жанг саҳналари, муваффақиятли яратилган антагонистлар, улар замиридаги фалсафа «Узуклар ҳукмдори»нинг бежиз ХХ асрнинг энг буюк асарларидан бири сифатида эътироф этилмаганини кўрсатади.
Қадриятлар ва инсонийлик моҳияти ҳақидаги тасаввурлар гўё саробга айланиб бораётгандек туйилаётган бугунги даврда, яхшиликка ишонч уйғотадиган, умид қилишдан тўхтамасликка даъват этадиган бу каби асарларни мутолаа қилиш керак, деб ўйлайман.
«Бобурнома»нинг беназирлиги нимада?
«Бобурнома», назаримда, Марказий Осиёнинг энг ёрқин тарихий ёдгорликларидан бири бўлган, беназир ва ўхшаши йўқ асар. Китобхон қаршисида қуруқ солномалар эмас, балки ҳукмдор, саркарда, шоир ва тарихий воқеаларнинг бевосита иштирокчиси бўлган шахснинг жонли ҳикояси намоён бўлади.
Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг кўрган кечирганлари, кечинмалари самимий ифодаланган «Бобурнома» cаргузашт асар сифатида ҳам ўқиш мумкин бўлган йирик тарихий манбадир.
Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг кўрган кечирганлари, кечинмалари самимий ифодаланган «Бобурнома» cаргузашт асар сифатида ҳам ўқиш мумкин бўлган йирик тарихий манбадир.
У сиёсий тарих, географик тавсифлар ва этнографик кузатувлар орқали ўша давр ҳукмдорлари ва аристократияси қандай фикрлагани, яшагани, дам олгани ҳамда қандай қадриятларга амал қилгани ҳақида яхши тасаввур беради. Асар билан Темурийлар даврига саёҳат қилиш, ўша замондаги олам ва одамга Бобур нигоҳи билан қараш, унинг тафаккури орқали воқеаларни идрок қилиш мумкин.
У шаҳар-у йўллар, қалъалар, ҳарб иши, боғлар, деҳқончилик, ҳунармандчилик, иқлим ва флора-фауна, қолаверса, мусиқачилар, шоирлар-у олимлар билан таништиради. XV-XVI асрлар тарихи ҳайратланарли даражада жонли ва яқин туйилади.
Яна бир муҳим жиҳатига эътибор қаратиш керак. Маълумки, Муҳаммад Шайбонийхоннинг кўчманчи ўзбеклар билан минтақага кириб келиши Темурийлар давлатчилигининг барҳам топишига олиб келган.
Яъни Бобур Ҳиндистонга кетгач, минтақада ўзбек тарихчилиги учун муҳим бўлган бир сулоланинг даври якунига етиб, бошқа бир сулола сиёсий майдонга кирган. «Бобурнома» эса мана шу ўзгарувчан ўтиш даврини қайсидир маънода Бобур сиймоси орқали ҳис қилишга ниҳоятда катта ёрдам беради.
Яна бир муҳим жиҳатига эътибор қаратиш керак. Маълумки, Муҳаммад Шайбонийхоннинг кўчманчи ўзбеклар билан минтақага кириб келиши Темурийлар давлатчилигининг барҳам топишига олиб келган.
Яъни Бобур Ҳиндистонга кетгач, минтақада ўзбек тарихчилиги учун муҳим бўлган бир сулоланинг даври якунига етиб, бошқа бир сулола сиёсий майдонга кирган. «Бобурнома» эса мана шу ўзгарувчан ўтиш даврини қайсидир маънода Бобур сиймоси орқали ҳис қилишга ниҳоятда катта ёрдам беради.
Сурат эмас, сийрат учун ўқийлик!
Бугун мутолаа маданияти жуда қизиқарли ўтиш босқичини бошдан кечирмоқда. Бир томондан, биз ҳали ҳақиқий китобхон жамиятга айландик, деб бўлмайди. Бироқ, айни пайтда, ёшлар китоб ўқимаяпти, дейиш ҳам мутлақо нотўғри.
Аксинча, китобга қизиқиш бор, тобора кўпроқ сифатли таржималар пайдо бўлмоқда. Нашриётлар жаҳон бестселлерларига бўлган ҳуқуқларни қўлга киритмоқда.
Китобларнинг безаги ва дизайнига ҳам катта эътибор қаратилмоқда. 10−15 йил аввал китоб бозорини бундай даражада тасаввур қилиш анча мушкул эди ва бу, шубҳасиз, кишини қувонтиради. Шу билан бирга, бошқа бир тенденция мени бироз хавотирга солади.
Аксинча, китобга қизиқиш бор, тобора кўпроқ сифатли таржималар пайдо бўлмоқда. Нашриётлар жаҳон бестселлерларига бўлган ҳуқуқларни қўлга киритмоқда.
Китобларнинг безаги ва дизайнига ҳам катта эътибор қаратилмоқда. 10−15 йил аввал китоб бозорини бундай даражада тасаввур қилиш анча мушкул эди ва бу, шубҳасиз, кишини қувонтиради. Шу билан бирга, бошқа бир тенденция мени бироз хавотирга солади.
Ижтимоий тармоқларнинг адабиётни оммалашишига ёрдам бериши рост. Лекин, гоҳида китоб шахсий тажриба эмас, балки омма олдидаги имижнинг бир элементига, мутолаа эса ўзига хос пойгага айланаётгандек таассурот уйғотади.
Гўё бир ойда ким кўпроқ китоб ўқигани, ким асарни тезроқ тугатди, ким ўша тилларда достон бўлган адабиётни мутолаа қилиши муҳимроқдек. Фикримча, мутолаа аввало ички, деярли интим бир жараён — инсоннинг китоб билан ўзаро суҳбати бўлиб қолгани афзал.
Зеро, адабиётнинг асл қиммати ўқилган саҳифалар сонида ёки китоб билан тушилган чиройли суратда эмас, балки ўзидан кейин қандай фикрлар, туйғулар ва саволлар қолдиришидадир. Айнан шундай китобларгина бир умр биз билан бўлади.
Гўё бир ойда ким кўпроқ китоб ўқигани, ким асарни тезроқ тугатди, ким ўша тилларда достон бўлган адабиётни мутолаа қилиши муҳимроқдек. Фикримча, мутолаа аввало ички, деярли интим бир жараён — инсоннинг китоб билан ўзаро суҳбати бўлиб қолгани афзал.
Зеро, адабиётнинг асл қиммати ўқилган саҳифалар сонида ёки китоб билан тушилган чиройли суратда эмас, балки ўзидан кейин қандай фикрлар, туйғулар ва саволлар қолдиришидадир. Айнан шундай китобларгина бир умр биз билан бўлади.
Матн ва график материалларга бўлган барча ҳуқуқлар Gazeta’га тегишли.
Gazeta’да эълон қилинган материаллардан фойдаланиш шартлари билан
ҳавола орқали танишиш мумкин.
Қизиқарли нарсаларни биласизми? У ҳақида бошқаларга айтиб бермоқчимисиз? Ўз ҳикоянгизни sp@gazeta.uz электрон манзилига юборинг.
