25-oktabr — ichki ishlar organlari xodimlari kuni. Ichki ishlar vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, mustaqillikdan bugungi kungacha 127 nafar ichki ishlar organi xodimi (IIO) xizmat vazifasini bajarish davomida yoki jangovar harakatlarda fojiali tarzda halok bo‘lgan. Gazeta 2017−2025-yillarda vafot etgan 6 nafar IIO xodimini xotirlaydi.

Ular orasida o‘t o‘chirish, suv talashganlarni tinchlantirish, yuqori tezlikda kelayotgan mast haydovchini to‘xtatish, oilaviy janjalda ayolni eridan himoya qilish chog‘ida vafot etgan xodimlar bor.

Марҳум катта лейтенантни турмуш ўртоғи Дилбархон Сотволдиева билан хотирлаймиз.

Воқеа 2025 йил 1 июль куни шом маҳалида содир бўлган. Ўша куни мен болалар билан онамларникида эдим. Кечки пайт олти яримларда турмуш ўртоғим билан гаплашдик, «ишдан қайтишда олиб кетаман, тайёр бўлиб туринглар», — деди. Қараяпман, саккиздан ўтди ҳам дараклари бўлмади. Тўққизларда ўзим телефон қилдим. Кўтармадилар, жуда кўп марта телефон қилдим, жавоб йўқ. Юрагим безовталана бошлади.

Одатда турмуш ўртоғимга телефон қилсам, агар ёнида одам бўлса, «ўзим қайта қилиб юбораман» деб СМС ёзиб қўярди. Бу сафар на телефонимни кўтарди, на СМС ёзди. Ваҳимадаман. Болаларни ётқизаман деб ҳаракат қилиб турсам, катта ўғлим телефон қилиб қолди. «Ойи», деб йиғлаяпти. Нима бўлди, тинчликми десам, «она, отам ўлиб қолибди», — деди. Нима деганинг у, қанақасига отанг ўлиб қолади, мен яқинда гаплашгандим, десам, «билмайман, биров ўлдириб қўйибди», — деди.

Уйимдагиларга айтдим, акам мени олиб кетди. Хўжайинимнинг холалари телефон қилди. «Ваҳима қилманг, Дилрабохон, шошилинч тиббий ёрдам марказига олиб кетишибди, ҳали тирик экан», — деди. Шу гап билан бироз ҳовуримдан тушдиму, лекин барибир юрагим ҳапқиряпти-да, тезроқ етиб боришни истаяпман. Айтиб бериш ҳам, тасаввур қилиш ҳам қийин ҳолат.

Ҳали уйга етмагандик, акам «нима қиламиз, қайнонангни ҳам оволамизми», — деди. Билмайман, шароитга қараймиз, деб жавоб бердим. Келсак, кўча тўла одам, тез ёрдам машиналари турибди. Бўлди, тўхтанг, ака, уйга кирамиз, дедим. Кирсам, қайнонам дод деяпти. Кейин билсам, аллақачон эримнинг жони узилган экан.

Бир оила бўлган экан. Эр ичиб келган, уйда жанжал қилган, кейин хотин «участковой» чақирган. Ана ўша пайтда эрим «смена»си тугаб, «ноч»дан чиқаётган, чақирувларга бошқа навбатчилар бориши керак бўлган. Аммо эрим аввалроқ у аёлга ҳимоя ордерини олиб берган, «яна бирор муаммо бўлса, телефон қиласиз», деган экан. Шунинг учун ҳам у эримга телефон қилган.

Эшитишимга қараганда, жанжал 50 минг сўм пулни деб чиққан. Ё эри, ё хотини сўраган, тортишишган. «Мен сени соғ ҳолатимда ўлдиролмайман, ичиб келиб ўлдираман», деб эр чиқиб кетган. Шу орада аёл инспектор, яъни эримни чақирган. Маҳалла раиси билан иккиси йўлга чиқишган.

Орада қайнонам телефон қилиб, «овқатга келасанми?», деб сўраса, «қуйиб тураверинглар, она, жанжал бўлиб қолди, шундан ўтиб, кейин бораман», деган. Етиб боришса, ҳалиги киши кўчада хотинининг орқасидан кетаётган экан.

Хўжайиним уни тўхтатмоқчи бўлиб, «ака, тўхтанг» деб борганда, қайрилиб, юрак соҳасига пичоқ тиқиб юборган. Шу воқеадан бир неча сония олдин раисга телефон келиб қолган, жавоб бериш учун сал четга ўтган экан. Кейин эрим «уҳ, раис!» деган. Раис шундай қарса, эрим тиззалаб қолган экан.

Букчайганини кўриб, бир нарса бўлибди шекилли, ё бирор жойига қаттиқ тепиб қўйдими деб, олдига келса, кўкрак қафасидан, юрак соҳасидан қон отилиб чиқаётган бўлган. Тиззалаб қолган маҳалда пичоқ тепага кўтарилиб, юрак соҳаси беш-ўн сантиметр очилиб қолган.

Кейин раис дод деган, у эркак қочиб кетган. Битта келинчак югуриб чиқиб, болиш қўйган, қонни тўхтатишга ҳаракат қилишган. Қаердандир бир Nexia машинаси келиб қолган. Унга солиб, катта йўлга чиқиб улгурмасларидан, кулиб туриб жон берган экан.

Раиснинг олдига бордим. Охирги сўзи нима бўлган, айтинг, илтимос десам «тўғриси, келин, пичоқни тиқиб юборганда „уҳ, раис“ деди. Шундан бошқа гапирмади, лекин кулиб туриб, мардларча жон берди», — деди. Ўша қотилнинг суди ҳам бўлди, 19 йилга қамалди.

Эримни топширган маҳалларимиздан то ҳозиргача қулоғимга овози эшитилади, чақиргандек, кўзимга кўрингандек бўлаверади. Қайнонамга кимдир чақирдими, деб қўяман. Йўқ дейди. Узоқ сафарга кетгану, худди кириб келадигандек маҳтал бўлиб ўтираман.

Менку болаларимни эркалаб, сал овунаман, лекин қайнонамга ниҳоятда қийин бўляпти. Ҳали ҳам ўзига келолмаяпти. Кўча-кўйда формалиларни кўриб қолса, ҳеч ўзини боса олмайди. Боши касалдан чиқмаяпти, қон босими ошади. Бир неча кун олдин шифохонага ётқизиб келганмиз. Уч қиз ва битта ўғли бор эди, ягона ўғлидан айрилганини қабул қилиши осон бўлмаяпти.

Эрим ота-онасини жуда қадрлар эди. Дадамиз олдинроқ ўтиб кетганлар, онамизга ҳеч қачон баланд гапирмаган, нотўғри гапириб қўйсалар ҳам бирор марта тўғриламаган, иш буюрсалар ҳам доим хўп деган, кўзига тик қарамаган ўғил бўлган.

Опа-сингилларининг ҳам кўнглига қараб, чарчаб ишдан келган бўлса ҳам, бирга гаплашиб ўтирар, ташлаб қўйиш керак бўлса, «бўлинглар, тайёрланинглар, ўзим олиб бориб қўяман», деб турарди. Мен чарчаб келдим, дам олишим керак, деган нарса йўқ эди.

Биз курсдош бўлганмиз. Андижон давлат университетининг информатика ва ахборот технологиялари факультетида ўқиганмиз. Беш йил бир-биримизга кўнгил қўйиб, турмуш қурдик. Менга ҳам сира қаттиқ гапирмаган, доим «онаси, онаси» деб кўнглимга қараб юрарди.

Ҳозир катта фарзандимиз 12, ўртанчамиз 9 ва кенжамиз 2,5 ёшда. Дадаси ўтиб қолганини билишади, ақлини танигани учун сўрашмайди. Баъзида чидамай, расмини қучоқлаб олиб, дод деб йиғлаб турсам, «йиғламанг, она», деб кириб келишади.

Кичигимга отангиз қанақа қилиб кулар эди, десам, кулишини ўхшатиб беради. Отангиз қаерга кетган, десам, «отам жаннатда», дейди. Кеча журналистлар келишганди, отангизнинг ишхонасидан келишяпти экан, ўғлим десам, «бува, отам келяптими?», дебди. Отангиз эмас, ишхонаси, отангиз кетган эди десам, «эй, отам жаннатдаку,» деб қўйди.

Эрим ички ишлар соҳасида беш йил ишлади. Оғир вазиятлaр бўлса, айтмасди. Телефони 24 соат ёниқ турар, кечқурунми, кундузими соат нечида чақирув бўлса, чиқиб кетарди. Ўзим ўқитувчиман, тонгда аввал мени ишга ташлаб, кейин ўзи кетарди.

Жуда кўп гаплашардик. Бир куни машинада ҳангома қилиб кетаётсак «онаси, яқинда ўламан, қутуласиз», деб кулганди. Мен ҳам ҳазиллашиб «нимага қутуласиз дейсиз, ерга кирсангиз қулоғингиздан, осмонга чиқсангиз оёғингиздан тортиб пастга тушириб оламан, мендан қутуламан деб ўйламанг», дегандим. Қайнонамга ҳам кулгу орасида шунақароқ гап айтган экан. Инсонга ўлими сезилармикан ёки ҳар бир сўзга эҳтиёт бўлиш керакмикан, билмадим.

Севишиб турмуш қурганимизгами иккимизнинг шунақанги кўп орзуларимиз бор эди. Битта катта орзусини амалга ошириб кетди. 8 май куни қайнонам, болалар, холамизни олиб Бухоро, Самарқандни зиёрат қилдик. «Онамни айлантириб келсам эди» деб ният қилиб, ишдан бўш вақти бўлишини узоқ кутганди. Энди қолган орзуларимизни ўзим амалга ошираман.

Марҳум катта сержантни қайнукаси Музаффар Холмуродов билан хотирлаймиз.

2024 йил 8 июль дадамга ЙҲХБдан «Примов Элбек оғир тан жароҳати билан Қашқадарё вилояти тез тиббий ёрдамга келтирилди», деб хабар беришган. Шифохонага борсак, операция бўлимига олиб киришган экан. Икки соатлардан кейин шифокорлар «бўлмади» деб айтишди.

Маст ҳайдовчини тўхтатганда қишлоқ ичига қочиб кетган, куёвим уни ушлаш учун орқасидан борганда пичоқ билан аввал талоқ, кейин юрак соҳасига оғир шикаст етказган.

Қаршида янги ҳовлига кўчишганига кўп бўлмаганди. Ҳовли ҳали тўла битмаган, кўчаси ҳам таъмирланаётганди. Соат учларда Қашқадарё ЙҲХБ, ИИБ бошлиқлари янги ҳовлига кўчган экан, таъзиядан олдин кам-кўсти бўлса, тўлдирайлик деб, одамларни ҳашарга олиб боришган. Кейинги кун эрталаб жанозагача ишлашган. Биз эса «морг»дан олтиларда чиқдик. Тўққизда жаноза намози ўқилди.

Куёвим ЙҲХБдан олдин ОМОН (алоҳида топшириқли милиция отряди)да ишлаган. Тезкор тарбирларда кўп юрарди. Шунинг учун ҳам катта юрак билан маст одамнинг ортидан кетишга ботинган. Ҳам ҳайдовчи 58 ёшли одам экан. Бу ёшдаги кишининг олдида пичоқ бор, шикаст етказади деб ўйламаган чоғи.

Қотил 18 йилу 5 ойга қамалди. Катта ходимларнинг айтишича, агар маст ҳайдовчини тўхтатишмаганда унақа юқори тезликда олдиндаги боғча болаларини босиб кетиши мумкин бўлган экан.

Эрка куёвим, ҳаддим сиғиб ҳамма нарсани гаплашадиган инсоним эди. Жуда камтар одам эди. Ишдан келганда кўчада бир қўшниси дала чопяптими ёки уйини таъмирлаяптими, формасини алмаштириб, дарров ёрдамга чиқарди. Ҳангома айтиб, фақат кулиб, кулдириб юрарди. Онаси, ака-укалари, қариндош-уруғи «ҳозиргача Элбекни ишда деб тасаввур қиламиз», дейишади.

Уч ўғли бор. Ҳозир каттаси 11-синф, ўртанчаси 6-синф ўқияпти, кичкинаси энди 4 ёшда. «Болларимни кўра олмаяпман, иш билан бўлиб дийдорига тўёлмаяпман», деб юрарди.

Икки йилдан бери ҳар куни кечқурун синглимникидаман. Болалар касал бўлиб, отасини соғиниб, ичикканидан шифохоналарга ётиб чиқди. Синглим ҳам қаттиқ стрессга тушиб, олмаган уколи, ичмаган дориси қолмади. Охири дўхтирлар ҳам вилоятларни айлантиринг, сал бўлса ҳам унутади, деди.

Элбек қарз деган нарсани ёмон кўрарди. Синглимнинг айтишича, ўша куни эрталаб уйдан чиқиб кетаётганда ҳеч қилмаган ишини қилибди. «Бирортадан қарзинг йўқми, дўкон-пўконлардан», деб сўрабди. Синглим йўқ, деса, «қара-да, мен кетгандан кейин чиқиб келамсин», деган экан. Ўша пайт синглим эътибор ҳам бермаган, кейин эслаб айтиб берганди.

Ҳақиқатан ҳам катталар қидириб келди. Жанозасида келишди, ўғиллари собиқ ички ишлар вазири Пўлат Бобожонов билан кўришди. Ҳозирги вазир Азиз Тошпўлатов ҳам компьютер, совға-саломлар жўнатди. Ҳар байрамларда тинимсиз хабар олишади.

Катта ўғлининг бўйи узун бўлганига «Давлат хавфсизлик хизматида ишлайсан» деб юраркан, ҳозир шунга ҳаракат қиляпти. Ўртанчаси прокурор бўламан, дейди. Ўзи ҳам прокурорлардек дона-дона, чиройли гапиради. Кенжаси дадасининг соҳасидан кетаман дейди. Ҳозир ҳам отасининг шапкасини кийиб, қўлига таёғини кўтариб юради.

Марҳум сафдорни онаси Санобар Шодмонова билан хотирлаймиз.

2017 йил 19 декабрда ишга жўнатдим. Ўша кунги тунги навбатчилигида шу воқеа бўлибди. Жамоасининг бошлиғи эди. Менга айтишларича, ёнғин тугагач кўздан кечириш учун хонадонга кирган, бурчакда йиғиб қўйилган тўртта кўрпача тарафда яширин «розетка» ёки «удлинитель» бўлган, уни кўрмай, қўли нам ҳолатда кўрпачага тегиб, ток урган.

«Дуо қилинг, аяжон, мен яхши ишлаб келай» деб, чопиб кетарди. Ўша куни ҳам шундай дуо олиб кетди. Кўчанинг бошигача борди-да, яна қайтиб келди. Нимага қайтиб келдинг, десам, «ая, пулим оз экан, пул олиб чиқиб беринг», — деди. Олган ойлигини «ўзиз харжларсиз» деб менга келтириб берарди. Пул бердим, сўнг яна кетди, шу бўйи орқасига қараб-қараб кетди.

Ҳамма қариндошларим хабар топган. Хўжайиним Россияда эди, унга ҳам айтишган, ўша пайт йўлга чиққан. Менга қандай айтишни билмай кечаси соат бирларда қайниларим, овсинларим «Алибекнинг мазаси бўлмабди», деб олиб кетишди. Борсам, шунақа гап, болагинам йўлда тамом бўлган экан.

Ватан ҳимояси йўлида мардларча ҳалок бўлди, дейишганда ҳа, яхши, қисқа яшаган бўлса ҳам шунча иш қилди, дейман. Лекин барибир ёмон бўламан, болам ёш ўлди, болаларига тўймай кетди. Орзулари, ниятлари кўп эди. Биттагина ўғил эди, ўрнини босадигани йўқ. Мана ўн йил бўлса ҳам қийналаман.

Алибегим жуда меҳрибон бола бўлиб ўсган, мактабидан ҳам фақатгина яхши гап эшитардим. изматдан қайтиб, шу йўлни танлади. Дадаси ўқитамиз деганда, битта ўғил деб ёнимиздан кеткизгимиз келмаганди.

Биз ўт ўчиришни қийин соҳа десак ҳам ўзи хоҳлади-да. Амакилари, кўп қариндошларимиз ўт ўчирувчи бўлиб ишлаганига, уларга ҳавас қилган. Машинани яхши ҳайдагани учун бошлиқлари кўп чақирувларда шуни олиб кетарди. 7 йилча ишлади.

Дадаси четда 25 йиллар ишладилар. Oиланинг боши, эркаги бўлиб, ҳамма масъулиятни ўзига олиб, кам-кўстларимизни тўлдириб юрарди. Уч синглисига ҳам жуда меҳрибон эди.

Бир сўзли, қиламан деган ишини бажармай қўймас, иш ва бошқа масалалар тарозига турганда бирдан ўзини ишга бағишларди. Отамнинг юзини ерга қаратмаслигим керак, яхши ишлашим керак, деб юрарди доим. Бирор қийин ишга киришишдан олдин бир марта телефон қилиб, «мендан хавотир олманглар, телефон ҳам қилманглар, ўзим чиқиб қиламан» дер, кейин ўзи «яхшиман» деб айтиб қўярди.

Ўн йилда ҳали ҳеч ким унутгани йўқ. Синфдошлари, ҳамкасблари кўп хабар олади, тўлиб-тошиб келишади, ёлғизлатишмади. Ўзи йўқ бўлса ҳам ҳалигача раҳмат эшитиб келяпман.

Қизи 13, ўғли 10 ёшга кирди. Дадаси ўқиган мактабда ўқишади. Ўша пайтлар қизи сал каттароқ бўлгани учун айтсак, тушунди. Ўғли эса «дадам келади» деб кутиб яшади, сўнг ичикиб қолгандан кейин, 5 ёшида ўргатдик. Даданг ҳозир орамизда йўқ, сенга тепадан қараб, қилган ишларингни кўриб ўтиради, дедик.

Баъзан ўзимдан хафа бўлиб кетаман, бошқа ишга қўйсак ёки дадаси ўзлари билан Россияга олиб кетсалар бўларкан, дейман. Ўғилчаси худди ўзига ўхшайди, боламни бошқатдан катта қиляпман деб қўяман.

Илоҳим хизматдаги ҳеч бир ўғлон билан менинг боламникидек вазият бўлмасин, ишлари бароридан келиб, оилалари бағрига соғ-саломат қайтишсин. Ҳеч қайси ота-онага менинг бошимга тушганлар тушмасин. Фарзанд доғи жуда ёмон экан.

Марҳум катта лейтенантни отаси Иномжон Хайдаров билан хотирлаймиз.

2018 йил 22 ноябрда укасининг туғилган куни эди. Кечки пайт соат олтиларда телефон қилиб, «дада, торт-порт олдизларми ёки олиб борайми?», — деди. Олдик, ўғлим, ҳамма ёғни чиройли қилиб қўйдик, сен келсанг бўлди, дедим. «Бугун навбатчи эканман, мени кутманглар, борсам ҳам кечқурун бораман», — деди. Ўн бирларгача кутдик, келмади, энди ҳар доимги навбатчилиги деб, ухлашга ётдик.

23 ноябрга ўтар кечаси хизмат вазифасини бажариб, тунги рейдга юришганда беш-олти ичган болалар тўпланиб туришган экан. Соат ўн иккидан ўтяпти, ҳамма уйига кетсин дейишса, буларнинг талабини бажармай жанжал чиқаришган. Болалар қаттиқ жисмли темирлар билан қуролланган экан, ё шу темир билан, ё катта тош билан ўғлимга шикаст етказишган.

Қариндош-уруғларига ниҳоятда оқибатли, доим хабар олиб юрарди. Камгап, кўпроқ эшитадиган эди. Энг ажралиб турадиган жиҳати эса одамларга қараб фақат кулиб турарди. Ҳар сафар ишга чиқиб кетаётганда бир ярим яшар қизини қучоқлаб, ўйнатиб кетарди. Кўчага ўзим кузатиб қўярдим. Ота-бола уйда гаплашмайдиганларимизни кўчада гаплашардик.

Ўғлим яхшимисан, ишларинг яхшими, ўзингни эҳтиёт қил, деб дуо қилиб жўнатардим. Болам 29 ёшида, энг барваста даврида дунёни тарк этди, бошимизда бор экан. Саккизнчи синфдан бокс билан шуғулланган. Лицейни битириб, академияга топширди. Биринчи йил киролмай, армияга кетди. Бухорода чегара қўшинларида хизмат қилиб, имтиёз олиб, кейинги йил ўқишга кирди.

Ўзим солиқ соҳасида ишлаганман. Ўқишга топширишидан олдин ички ишлар соҳасида ишлаш, ходим бўлиш осон эмаслиги, жуда оғир, масъулиятли, хавф-хатар кўп иш эканини кўп тушунтирганман. «Дада, агар ўлиш пешонамизда ёзилган бўлса, ватан учун хизмат қилиб ўламан-да», деб барибир шу соҳани танлади.

Кўчада юрганингда эҳтиёт бўл, ўғрига ҳам, тўғрига ҳам яхши гапир, бирор жиноят қилган бўлса, ўзидан керакли маълумотларини олиб, материалини керакли жойга чиқариб юбор, қўпол гапирма, жинаётчига ҳам яхши гапирсанг, ўзининг айбини айтади, деб келардим. Энг кўп айтганим шу «эҳтиёт бўл» деган жумла бўлса керак.

Марҳум лейтенантни онаси Маҳбуба Ортиқова билан хотирлаймиз.

2017 йил 14 август душанба куни ишга юбордим. Қишлоқда иккита одам сув талашиб жанжал кўтарган, ҳамкасби ўзи эплолмай, Дониёржонни ёрдамга чақирган. Ўғлим улардан бирининг қўлидан тутиб, «кел, ука, ташқарига чиқайлик, ҳамма сенга қараяпти» деб олиб чиқиб кетаётганда, ўша йигит енгининг ичидан пичоқни чиқариб, ўғлимнинг юрагига санчган. Арзимаган нарса, битта сувни деб мени ўғлим йўқ бўлди-да.

Эрталаб ўзи юриб чиқиб кетган забардаст болангизни тўшакка солиб, жонсиз ҳолатда олиб келишса, қийин экан. Ўша куни ҳар доимгидек дуо олиб, ишга жўнади. Орқасидан қизи чиқиб «бўпти, дада, яхши бориб келинг» деди, бурилишга етгунча ҳам қизи қараб турди. Қизига қўлини силкитиб-силкитиб кетиб қолганди болагинам.

Катта ўғлим ҳам ўн саккизга кирганда шунақа учта ифлоснинг қўлида ўлганди. Унга ҳам 32 йил бўлибди. Иккинчи марта ҳам фарзанд доғини кўрдим. Энди иложингиз йўқ экан, яхшига кун, ёмонга ўлим йўқ, деб бекорга айтишмаган экан-да, нимаям қилардик.

Пичоқ суққан одам ёш, иккита боласи бор, кўп жиноятларни қилиб, тўрт мартача судланган экан. 18,5 йилга қамалди. Энди жони ичида бўлса, бир кун кириб келади. Меники йўқ бўлди, тупроққа аралашиб кетди.

29 га кирган боламни кўмиб келишди. Қизи ўшанда 2 ёшар эди, ҳозир бешинчи синфда ўқияпти. Онаси бошқа турмуш қурди, неварам ҳам бирга кетган. Ҳар замонда келиб, хабар олади. Қўшнилар «вой мана бу қизалоқ кимнинг қизи?» дейишса, «биринчи ўринда Дониёржоннинг қизиман, кейин бошқаларни» — дейди.

Боламнинг интилиши ниҳоятда кучли эди. Дадаси билан мен колхозда ишлаб қийналиб, етти болани катта қилганимизни кўриб, «сизлар қийналганларингни биз бу ёғдан чиқариб берамиз» деб тинмай ҳаракат қилиб, ТАТУга ўқишга кирган.

Марҳум майорни унинг турмуш ўртоғи Заҳро Мардонқулова билан хотирлаймиз.

Турмуш ўртоғим 2024 йил 26 август куни тушлик учун уйга келди. Ҳар доим шошиб юрарди, овқатни ҳам шошиб еб, тезда чиқиб кетарди. Негадир ўша куни шошмади. Мен ҳовлида кир ювиб тургандим. Баҳорда ўзи пайванд қилган олма, нокларнинг дарахт бўлиб кетганини кўриб, хурсанд бўлиб гапириб берди.

Вақт топса ҳар доим уйдан овқатланар, кўча овқати емасди. Навбатчиликда бўлса, кечки овқатга ҳаракатимни қилай деб ўзи яхши кўрадиган ловияли ош қилдим. Қайнонам билан кутиб ўтирдик. Келди-да, «шошаяпман, тез ейман-у қайтаман», — деди.

Бирпасда чақирув келди. Хизмат машинасига чиқиб, жўнади. Ҳар доим хайрлашиб, тез ичкарига кирардим, бу гал кўнглим сезгандек то кўринмай қолгунича ортидан қараб турибман шекилли.

Кейин ўзи нима бўлганини эшитдик. Озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазо ўтаётган шахсни жазони ўташ тартибига амал қилаётганини текшириши керак бўлган. Борса, у одам чиқиб кетган экан.

Уйдагиларидан «қани?» деб сўраса, далага чиқиб кетди дейишган. «Бу пайтда уйда ўтириши керак эди, нимага чиқиб кетиб қолди?» деб сўраб турганда ўзи ҳам кириб келган. «Нимага сен бизни текширасан?», деб бақир-чақир қилишган.

Тез ёрдам қидириб қолишган, қишлоқда тез ёрдам йўқ эди. Ёнидаги ёшлар етакчиси ўзининг машинасига солиб, олиб кетган. Йўлда етакчига нимадирлар деб гапириб келаётган бўлган, бир пайт овози чиқмай, қўлидан телефони шилқ этиб тушиб кетган. Шу пайт жони узилган.

Одамлар орасида жиддий, камгап, яқинлари даврасида очиқ инсон эди. Турмуш ўртоғи бўлганим учун эмас, ҳақиқатдан тан берганим учун айтяпман, жуда ҳалол инсон эди. Пора, пул аралашган ишларни доим рад қилиб келарди. Лавозими, номидан ҳеч қачон фойдаланмай, оддий яшашни танлаган. Ҳаммани бир хил кўриб, бир хил муомала қиларди.

Жуда тартибли, тозаликка талабчан инсон эди. Айтилган жойга, айтилган пайт етиб борар, уйдаги иш ҳужжатларини ҳам бир текис тахлаб қўяр, битмаган ишларини овқату, уйқуни йиғиштириб бўлса ҳам бажариб қўярди.

«Пенсияга чиқсам, супер опоқи (бобо) бўлиб юраман», деб ният қилaрди. Жигарларига жуда меҳрибон эди. Онасининг дилини оғритмай кетди, кўнглим тўқ деб юраман. Онамнинг ҳам энг яхши кўрган куёви эди.

Учта фарзандимиз бор. Катта ўғлим 15, қизим 12, кичкина ўғлим эса 10 ёшда. Ҳаммасини бирдек кўрар, қизи битта бўлгани учун ҳам кўп эркалатарди. Бўш вақти бўлди дегунча болаларни олиб, дарёнинг бўйигами, тоққами айлантиргани олиб кетардик.

«Пенсияга чиқсам, сизларни маза қилиб айлантираман, кўп жойларга олиб бораман», — дерди. Ойда бир дам олиш куни бўлса, шуни ҳам болалар билан ўтказиб оларди. Болаларимиз кичкиналигида дадасини жуда оз кўрган. Ухлаб ётганда чиқиб кетар, яна ухлаб қолишганда кириб келарди.

Катталарим мени эзилмасин деб, йиғисини кўрсатмасликка ҳаракат қилади. Лекин кўнгли тўлиб кетганда бир-бири билан урушиб, баҳона топиб бўлса ҳам ўзини у тараф, бу тарафга уриб, «соғиндим, дадажон» деб йиғлашади. Майли, ичидагини чиқариб олишсин, деб қўйиб бераман. Йўқлиги ҳар қачон ҳам билинади.

Жанозадан бир кун олдин тасаввуримда ҳаёт тугаб қолгандек эди. «Кириб, хайрлашиб чиқ» дейишса ҳам, кирмайман, мени тоғ-тошларга чиқариб юборинглар, деб йиғлардим. Гўё марака-маросимини тан олмасам, эрим ҳам ўлмагандек, кириб келадигандек хаёл ўтарди. Жасадини кўрсам, ўлганига ишониб қоламан дегандим. Лекин барибир эрталаб хайрлашдим.

Уйимиз ҳам, машина ҳам кредитга олинганди. Эримнинг орқасида шунча қарзи бор, савол-жавоби қандай бўлади, тезроқ ёпишим керак деб ич-этимни еб юргандим. Азизбек Икромов машина ва уйнинг кредити тўлангани бўйича ҳужжатни ҳам қўлимга тутқазди. Қарзи бўйнида қолиб кетмаганига ҳам шукур.

Нима бўлса ҳам болалар учун давом этиш керак экан. Эрим олган уйга кўчиб ўтдим, кичик кийим-кечак ишлаб чиқариш корхонасини очдим. Маҳсулотларимизни четга ҳам экспорт қиламиз. Болаларимизни қандай инсон сифатида кўришни хоҳлаган бўлса, қўлимдан келганча ҳаракат қилиб, эримнинг ниятларини амалга ошираман.

Салкам 15 йил бир-биримизга ҳамрох бўлдик. Қуръон тиловатларим, дуоларимда Алоҳ таоло эримни шаҳидлар қаторида қўшишини кўп сўрайман. Охирати обод бўлсин!